Lepszy sposób na kontrolę mastitis w Asturii (Hiszpania)

Badania pilotażowe przeprowadzone ostatnio w Hiszpanii wykazują, że różnicowy test komórek somatycznych (DSCC) oraz nowy koncept, jakim są grupy zdrowia wymion, mogą mieć duży potencjał dla gospodarstw mleczarskich w kontekście skutecznego wdrażania programu kontroli mastitis. W niedawnej rozmowie z Larą Suárez Escandón, Dyrektor Techniczną Interprofesjonalnego Laboratorium Mleczarskiego i Rolno-Żywnościowego z Asturii (LILA ASTURIAS), omówiliśmy udane wdrożenie różnicowego testu komórek somatycznych (DSCC) do zarządzania mastitis w ich lokalnym regionie.

LILA ASTURIAS to profesjonalne laboratorium mleczarskie i rolno-żywnościowe, założone w 1991 roku i jedno z pierwszych międzyprofesjonalnych laboratoriów w Hiszpanii. Obecnie zatrudnia 19 pracowników, a podstawowe usługi laboratorium obejmują analizę próbek DHI oraz próbek rozliczeniowych (jakość mleka) dla gospodarstw mleczarskich i hodowców bydła mlecznego. Laboratorium posiada również dział fizykochemiczny i mikrobiologiczny, w których skład produktów mlecznych analizuje się pod kątem obecności patogenów i bakterii w celu kontroli jakości. Usługi analityczne świadczone przez Laboratorium LILA posiadają akredytację i certyfikację różnych standardów ISO.

"Każdego roku analizujemy ponad 400 000 próbek DHI oraz ponad 250 000 próbek rozliczeniowych. Przeprowadzamy też identyfikację bakterii wywołujących mastitis i antybiogramy, żeby ułatwić weterynarzom dobór najskuteczniejszych antybiotyków" - wyjaśnia Lara Suárez Escandón.

Przepływ próbek w laboratorium Lila Asturias jest duży, dlatego wiele pracy wkłada się w ich zbieranie i kontrolowanie. Oznacza to, że stosowanie metod umożliwiających skrócenie czasu analizy znajduje się wysoko na liście priorytetów.

"Świadczymy codzienną usługę zbierania próbek na dwóch trasach o ponad 45 przystankach, usługę inspekcji pod kątem rozpatrywania skarg lub pytań od przedstawicieli branż i rolników, a także przeprowadzamy kontrole tras pobierania probek oraz zabezpieczenia zbiorników i sprzętu do obsługi mleka w celu poprawy jakości mleka i poziomu mastitis w stadach. Wszystko to w celu kontroli i certyfikacji różnych identyfikatorów jakości. Oferujemy również kursy szkoleniowe dla sektora mleczarskiego."

Projekt pilotażowy w czterech etapach

Projekt pilotażowy trwał około roku i został przeprowadzony we współpracy z trzema partnerami: rządem Księstwa Asturii, instytucją finansową CAIA RURAL de Asturias oraz największą mleczarnią w regionie - Central Lechera Asturiana. Projekt obejmował dziewięć gospodarstw, czyli łącznie około 1000 krów rasy Holstein.

• Etap 1 - gromadzenie danych DSCC
  Gospodarstwa uczestniczące w projekcie dobrano tak, aby były reprezentatywne dla całego regionu. Dane DSCC zostały zebrane w celu zdefiniowania grup zdrowia wymion.
• Etap 2 - kontrola danych DSCC z wybranych gospodarstw
  Dane DSCC z wybranych gospodarstw były sprawdzane przy użyciu hodowli mikrobiologicznych i testu CMT, a następnie klasyfikowane do poszczególnych grup zdrowia wymion.
• Etap 3 - opracowanie raportu DSCC
  W celu prezentacji uzyskanych wyników oraz opracowania raportu DSCC zorganizowano spotkania z weterynarzami zajmującymi się jakością mleka oraz pracownikami laboratoriów akademickich. 
• Etap 4 - tworzenie planu komunikacj
  Na koniec przygotowano plan komunikacji, aby wyjaśnić rolnikom, weterynarzom oraz ich pracownikom praktyczne znaczenie nowych parametrów oraz zawartość nowego raportu. 

Etap 1 - gromadzenie danych

Kryteria doboru gospodarstw zastosowane podczas pierwszego etapu projektu obejmowały stosowany system dojenia, wielkość gospodarstwa i położenie geograficzne. Jedno z gospodarstw było wyposażone w automatyczny system dojenia, podczas gdy pozostałe używały systemów manualnych. 

Jak pokazano poniżej, wybrano dwa gospodarstwa posiadające mniej niż 100 zwierząt, cztery gospodarstwa w klasie od 100 do 250 zwierząt i dwa posiadające ponad 250 krów. 

MD: maszyna dojąca
AMD: automatyczna maszyna dojąca.

Jeżeli chodzi o położenie geograficzne, wybrane gospodarstwa znajdowały się w centralnej, wschodniej i zachodniej części regionu. 

Etap 2 – klasyfikacja krów do poszczególnych grup zdrowia wymion

Po wyborze gospodarstw uczestniczących w projekcie, kolejnym krokiem było zebranie danych potrzebnych do zdefiniowania poszczególnych grup zdrowia wymienia. "W październiku 2021 roku rozpoczęliśmy zbieranie danych dotyczących różnicowej liczby komórek somatycznych z analizowanych próbek DHI. W pierwszym miesiącu tylko 67% otrzymanych próbek zostało poddanych różnicowemu testowi komórek somatycznych. W kolejnych miesiącach odsetek ten stopniowo wzrastał, aż do osiągnięcia obecnych 100%. Na podstawie tych danych określono grupy zdrowia wymienia, a także obliczono procent krów w grupach ABCD" - wyjaśnia Lara.

Przyjęty protokół zakładał analizę próbek z wybranych gospodarstw w pierwszej kolejności, a następnie ich klasyfikację do grup zdrowia wymienia zgodnie z kryteriami wskazanymi przez FOSS: 200 000 komórek somatycznych łącznie, i 65% DSCC. 

Etap 3 - integracja narządzia GZW (grupy zdrowia wymion)

Po odpowiedniej klasyfikacji krów, laboratorium poinformowało weterynarzy odpowiadających za poszczególne gospodarstwa, które zwierzęta znajdują się w grupach B i C. Następnie weterynarze mieli dziesięć dni, aby udać się do gospodarstwa i przeprowadzić na tych zwierzętach tzw. test kalifornijski oraz pobrać próbkę do dalszej hodowli w laboratorium.

"Kryteria pozytywnego wyniku w tescie kalifornijskim zostały ustalone przez weterynarzy. Z kolei dla badania CMT, wartości wynoszące dwa lub więcej uznawano za dodatnie, a następnie próbka z dodatniej ćwiartki była pobierana na potrzeby laboratorium. W przypadku negatywnego wyniku CMT pobierana jest próbka kompozytowa ze wszystkich czterech ćwiartek" - mówi Lara.

Następnie w laboratorium przeprowadzono mikrobiologiczny posiew wszystkich otrzymanych próbek w celu zidentyfikowania obecności bakterii i potwierdzenia występowania lub braku zakażenia gruczołu mlekowego u krów z grupy B i C Obecność głównych patogenów w hodowlach z grupy B kształtuje się na poziomie blisko 47%, podczas gdy w próbkach z grupy C odsetek ten wzrasta do 69%" - kontynuuje.

Posiew mikrobiologiczny uważa się obecnie za złoty standard i stawnowi on punkt odniesienia do dalszego wnioskowania. W raporcie przedstawiono rozkład 936 przeanalizowanych krów w ramach grup A, B, C i D. "Około 70% zwierząt trafiło do grupy A, 14% do grupy B, prawie 40% do grupy C i 2% do grupy D", wyjaśnia Lara.

Jeżeli chodzi o grupę C, pełne dane są dostępne dla 100 krów. W kontekście analizy wyników z grupy B przy użyciu testu DSCC (w laboratorium), najbardziej niezwykłym faktem jest to, że spośród 103 zwierząt w tej grupie wynik posiewu był dodatni u 84 krów, podczas gdy test kalifornijski wykrył tylko 15 przypadków. "Test kalifornijski jest bardzo przydatnym narzędziem w gospodarstwie, ale przy niskiej liczbie komórek jego czułość spada", wyjaśnia Lara. "Przy wyborze zwierząt do leczenia i zasuszania, istotne jest wybieranie testów o wysokiej czułości, żeby można było wykryć jak najwięcej krów z infekcją gruczołu" - kontynuuje Lara.

Gdy to samo badanie przeprowadzono na zwierzętach z grupy C - 45 z 75 krów uzyskało dodatni wynik testu kalifornijskiego. Oznacza to, że 30 zwierząt z infekcją nie zostało wykrytych. "Podsumowując, nawet w Grupie C, w której test kalifornijski ma już wyższą czułośc, parametr DSCC pozwala na wykrycie o 15% więcej zwierząt ze stanem zapalnym" - mówi Lara. Pokazuje to znaczenie testu DSCC jako narzędzia wspomagającego wykrywanie krów z subklinicznym zapaleniem wymienia. 

Raport DSCC

Ten przykładowy raportu DSCC, który rolnicy otrzymali w październiku 2022 r., składa się z dwóch części.

Pierwsza w kolejności jest tabela przedstawiająca indywidualne dane dla każdej krowy z ostatnich 6 miesięcy.

"Liczby w poszczególnych kwadratach wskazuje całkowitą liczbę komórek somatycznych, a kolor kwadratu oznacza grupę zdrowia wymienia, do której został zakwalifikowany. Grupa A to kolor zielony, grupa B - żółty, grupa C - czerwony grupa D - niebieski, wyjaśnia Lara. Ta tabela jest użyteczna zarówno dla rolników, jak i weterynarzy podczas stosowania selektywnej terapii suchej. 

Druga część raportu przedstawia dane na poziomie stada, w tym dystrybucję procentową krów w poszczególnych grupach zdrowia wymienia w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Na dole znajduje się porównanie ze średnią regionalną z ostatniego kwartału. 

Etap 4 – implementacja w regionie 

Ostatnim i najbardziej czasochłonnym etapem projektu pilotażowego był plan komunikacyjny, wyjaśnia Lara. Wdrożenie tego projektu wśród dużej grupy interesariuszy wymagało złożonej koordynacji oraz wielu spotkań i sesji szkoleniowych. Działania te odbywały się w różnych częściach zaangażowanych regionów z udziałem rolników, weterynarzy i personelu technicznego. Dodatkowo, oprócz tego, opublikowano kilka artykułów w gazetach, czasopismach i mediach społecznościowych, aby poszerzyć wiedzę dla większej grupy odbiorców.

Nie ma wątpliwości, że dla LILA ASTURIAS było to duże przedsięwzięcie, ale korzyści są niezaprzeczalne. Według Lary, główną zaletą testu DSCC jest to, że był on w stanie wykryć prawie 67% więcej zwierząt z infekcją gruczołu w porównaniu z testem kalifornijskim. "To sprawia, że jest to bardzo przydatne narzędzie do selekcji krów kandydujących do leczenia antybiotykami w selektywnych terapiach suchych, zwiększając prawdopodobieństwo efektywności programu kontroli mastitis we wszystkich gospodarstwach mlecznym" - mówi Lara.